Προτάσεις βιβλίων

 

Α. Τα βιβλία του Στέλιου Πελασγού

 

 

Το Χριστόψωμο του εχθρού 

Τα πιο σκοτεινά Χριστούγεννα φωτίζονται λαμπρά από ένα ψωμί προσφοράς από το χέρι εχθρού. Ότι δόθηκε χωρίς ελπίδα ανταπόδοσης μετουσιώνεται στην καρδιά ενός παιδιού και γίνεται η σωτηρία της ζωής ενός ξένου στρατιώτη. Κατοχή και πείνα στον Βόλο. Ένα φτωχό λουστράκι κάνει μια πανιότα Χριστόψωμο. Σώζει τον εχθρό ο οποίος κινδύνεψε για να το ευεργετήσει. Ένα τρυφερό διήγημα βασισμένο σε μια προφορική ιστορική μαρτυρία.

 

 

  
ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΑ
Μαθητεία στην τέχνη της προφορικής λογοτεχνίας και αφήγησης

Ένα βιβλίο απαραίτητο για όποιον επιχειρεί να διηγηθεί μια ιστορία σήμερα. Για τον γονιό, τον παιδαγωγό, τον ψυχοθεραπευτή, τον λογοτέχνη και τον άνθρωπο του θεάτρου. Ή απλά για όποιον αγαπά να ακούει και να λέει παραμύθια

Το ερευνητικό έργο του Στέλιου Πελασγού για την σύγχρονη αναβίωση της τέχνης του παραμυθά. Στηριγμένο πάνω στην θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης, και την ανθρωπολογική έννοια της παράστασης (performance), εξετάζει τις σύγχρονες παιδαγωγικές, καλλιτεχνικές και ψυχοθεραπευτικές εφαρμογές της προφορικής λογοτεχνίας και αφήγησης.

 

Ο χρόνος έγινε λόγος

Ένα πολυφωνικό βιβλίο όπου ακούγονται φωνές αντρών και γυναικών της τρίτης ηλικίας, μελών του εργαστηρίου αφήγησης του ΚΑΠΗ Δήμου Βόλου. Είναι η γενιά που κουβαλά τα τελευταία απομεινάρια της ελληνικής προφορικής παράδοσης.  Ο λόγος τους μεταφέρει την ποιότητα και την ομορφιά της απλότητας, λόγος μιας άλλης εποχής. Η φύση, η θρησκεία, οι σχέσεις ανδρών και γυναικών, παιδιών και γονιών, η λαϊκή καλλιτεχνική δημιουργία περιγράφονται με κουβέντες απλές και λαϊκές, κουβέντες της παρέας. Η αγροτική και η ποιμενική ζωή, η ζωή στα γιαπιά και τα εργοστάσια, η οικογενειακή και κοινοτική ζωή περιγράφονται λιτά όπως αναδύονται οι αναμνήσεις πάνω σε μια συζήτηση. Θαύματα, οράματα και όνειρα, παραδόσεις και τελετουργίες μας θυμίζουν το πνευματικό και ψυχικό περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώσαμε και μας καθόρισε.

Εκπαιδευτικό εργαλείο: Το βιβλίο αυτό πέρα από λογοτεχνική απόλαυση και τροφή για σκέψη, φιλοδοξεί να προσφέρει και ένα πρακτικό εκπαιδευτικό εργαλείο. Το κύριο σώμα του είναι αρθρωμένο σε ένα «Αφηγηματικό ημερολόγιο». Οι προφορικές αφηγήσεις έχουν χωριστεί στους μήνες του χρόνου, έτσι ώστε κάθε μήνας, κάθε γιορτή ή επέτειος να έχουν τις ιστορίες τους. Έτσι ο εκπαιδευτικός της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μπορεί να διαβάσει στην τάξη του τα αντίστοιχα κείμενα λαϊκού λόγου που θα μιλούν π.χ. για τα χιόνια, για την εργατική πρωτομαγιά, για τα έθιμα των Χριστουγέννων, για την γιορτή των Ταξιαρχών ή της Ζωοδόχου Πηγής, για το έπος του ’40 και την Κατοχή.

 

 

Το άστρο της γέννησης
Εκδόσεις Κέδρος

Αυτή είναι η ιστορία μιας ουράνιας λάμψης. Ενός άστρου που δεν ήταν άστρο. Του άστρου που φώτισε κάποτε την φάτνη του μικρού Χριστού. Μην νομίσεις όμως πως από τότε έχει χαθεί. Μια – δυο φορές στην ζωή του καθένας αξιώνεται να το δει. Διάβασε την ιστορία του. Θα μάθεις και συ να το αναγνωρίζεις όπως οι παλιοί Μάγοι από την Περσία. Είναι μια ιστορία για γονείς. Κι είναι μια ιστορία για παιδιά.

 

Όχι στον μεταλλαγμένο κακό λύκο
Εκδόσεις Μίλητος

Ο πιο τρομερός λύκος δεν είναι ο κακός. Είναι ο καλός λύκος. Είναι μεταλλαγμένος!!! Διαφημίζει γενετικά τροποποιημένα προϊόντα και μεταλλάσει όλα τα πλάσματα του Δάσους και των παραμυθιών. μετά τον τραγουδιστή μπακαλιάρο και την υπερηχητική χελώνα ακολουθούν οι νάνοι με γονίδια καμηλοπάρδαλης. Η καταστροφή είναι ανεξέλεγκτη. Αν δεν πουλάς κι εσύ μεταλλαγμένα θα γελάσεις πολύ. Θα μάθεις όμως και να προστατεύεσαι και να αντιστέκεσαι.

 

 Κόκκινα (χριστουγεννιάτικα) αυγά
Εκδόσεις Μίλητος

 

  Μια χαρούμενη χριστουγεννιατικό-πασχαλινή ιστορία. Για ευφάνταστους μεγάλους και σοφά παιδιά.Μια κότα που γεννά κόκκινα αυγά; Για συνέντευξη! Μόλις βράσουνε ασπρίζουνε; Για σφάξιμο! Μήπως νιώθεις κι εσύ σαν αυτή την κότα; Νομίζεις ότι είσαι πασχαλινός αλλά στην πραγματικότητα είσαι χριστουγεννιάτικος!

 

Ο κοκκινολαίμης και το έλατο
Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα

Η καλή καρδιά του Έλατου το κρατά καταπράσινο μέσα στο βαρύ χειμώνα. Κι ο μικρός κρυωμένος Κοκκινολαίμης μαθαίνει μια μεγάλη αλήθεια : οι πιο πλούσιες αγκαλιές δεν είναι και οι πιο ζεστές. Μια φυσιολατρική ιστορία για τις κρύες νύχτες του χειμώνα που μπορούν να ζεσταθούν μόνο από την θερμότητας μιας καρδιάς.

 

 

 

 

Η ιστορία της βασιλόπιτας
Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα

Πίσω από κάθε έθιμο υπάρχει και μια ιστορία. Την ιστορία της πίτας του Αγίου Βασιλείου την αναδιηγείται με τον τρόπο του ο Σ. Πελασγός προσθέτοντας ένα σύγχρονο νόημα σ' αυτή την βυζαντινή οικογενειακή τελετή. Μας θυμίζει την καταστροφική δύναμη της απληστίας και το μεγαλείο της προσφοράς και της Θυσίας. Μας θυμίζει τον τρόπο να ζητούμε και τον τρόπο να δεχόμαστε. Το βιβλίο μιλά για τον Άγιο Βασίλειο, την δύναμη της πραότητας και την αξία ενός αληθινού δώρου.

 

 

 

Β. Μουσικές

 

 

Δύο Μουσικά παραμύθια
Θανάσης Δρίτσας

 

Ο Θανάσης Δρίτσας συνθέτει μουσική και αφηγείται δυό κλασσικά έργα της παιδικής λογοτεχνίας."Το αηδόνι του αυτοκράτορα" του Χ.Κ.Αντερσεν και τον "Πήτερ Παν" του Π.Μπάρυ. Το ενδιαφέρον στο αισθητικό αποτέλεσμα είναι η δροσιά, η απλότητα και η αθωότητα. Δηλαδή δεν συνθέτει σαν μουσικοσυνθέτης, δεν αφηγείται σαν παραμυθάς και δεν προσέχει το ακροατήριο του σαν γιατρός. Δεν αφηγείται καν σαν μπαμπάς. Δημιουργεί σαν παιδί που παίζει με τα αγαπημένα του υλικά, τους ήχους, και εμπνέει όσους τον ακούν όχι να τον παρακολουθήσουν αλλά να παίξουν μαζί του, μοιραζόμενοι την αισθητική απόλαυση.

Άγιος Βλάσιος, Τ.Κ. 37300, Πήλιο
info@storytelling.gr

Βιβλία άλλων συγγραφέων γύρω από την προφορικότητα και την λαϊκή παράδοση

 

Να σου κάμω την ιστορία μου
Μανώλης Μαυρολέων
Εκδόσεις Κέδρος

 

Ένα βιβλίο κατόρθωμα μεταφοράς της τοπικής ντοπιολαλιάς της Κάσου σε μια γραφή απολαυστική και χυμώδη. Σαν να ακούμε τα κατορθώματα ενός γέρου ναυτικού σε μια ακρογιαλιά του νησιού.. Ένας άλλος κόσμος που η λεβεντιά και το κέφι ξεχωρίζουν όχι μόνο από το περιεχόμενο της διήγησης αλλά ακόμα και από την λέξη που είναι κουβέντα κι όχι τυπωμένα γράμματα. Η ιστορία ενός ναυτικού, ενός εμπόρου, "ενός γλεντιστή, από την εποχή που το γλέντι δεν είχεν ωράριο, όπως η δουλειά."

 

Το άσπρο ράσο
Γιώργος Μαρκάκης
Εκδόσεις Κέδρος

 

Ιστορίες ενός σπουδαίου γιατρού και ενός σπουδαίου παραμυθά από την Κρήτη. Ο Γιώργης ο Μαρκάκης λατρεύει τον λαϊκό πολιτισμό του τόπου του και τους απλούς ανθρώπους που υπηρέτησε με αυτοθυσία μια ζωή. Η λαϊκή κρητική σοφία και η μαστοριά της κουβέντας του που γίνεται γραφή δεν είναι μονάχα κληρονομιά πολύτιμη μέσα από τους αιώνες. Είναι και δωρεά ανεκτίμητη των σύγχρονων του που μέσα από τον πόνο της αρρώστιας και την χαρά της ίασης του μετέδωσαν την πεμπτουσία της ύπαρξης τους. Το άσπρο ράσο για τον γιατρό/ παραμυθά Μαρκάκη δεν είναι μόνο ευθύνη αλλά και απόλαυση όπως και οι ιστορίες του.

 

Διηγήσεις παραφυσικών φαινομένων
Βασίλης Γκουρογιάνης
Εκδόσεις Καστανιώτη

 

Το πολυβραβευμένο αυτό βιβλίο είναι δύσκολο να προσδιοριστεί σε ποιο είδος λογοτεχνίας ανήκει. Μετεωρίζεται ανάμεσα στον προφορικό και τον γραπτό λόγο, την λαϊκή και την λόγια έκφραση, το διήγημα, τον θρύλο και το ποίημα. Πολύ σπάνια είναι δυνατό να νιώσει κανείς μέσα από την ευαισθησία του γραμματισμένου το πρωταρχικό δέος και την σκοτεινή άλογη επαφή με την Φύση και το υπερφυσικό που νιώθει ο λαϊκός αφηγητής ή μάρτυρας του θρύλου. Η παράδοση-θρύλος βαφτίζεται παραφυσικό φαινόμενο και η γλώσσα απογειώνεται στον απρόσιτο χώρο που δημιουργείται ανάμεσα στα δάχτυλα των ποδιών και το δέρμα του παπουτσιού όταν το αγρίμι- βοσκόπουλο φορέσει παπούτσια. Ένα ελιξίριο Ηπειρώτικης ευαισθησίας που θροΐζει σαν τον ιερό άνεμο μέσα στις φυλλωσιές των βελανιδιών της Δωδώνης.